Chuyến 2 ngày 1 đêm khảo sát thực địa trên cung đường biên giới Tây Ninh

Chuyến 2 ngày 1 đêm khảo sát thực địa trên cung đường biên giới Tây Ninh cùng đoàn các nhà nghiên cứu đến từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, lãnh đạo Trung tâm Xúc tiến Du lịch Tây Ninh và Hiệp hội Du lịch tỉnh.

Có những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ Việt Nam chỉ vỏn vẹn vài dòng chữ, nhưng để hiểu trọn vẹn ý nghĩa của nó, có lẽ cần cả một hành trình trải nghiệm trong cuộc sống. Gần đây, Quyên đặc biệt ấn tượng với câu: "Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe."

Ngày nhỏ, mình chỉ hiểu đơn giản rằng đó là lời nhắc về tính khiêm tốn, nhưng sau chuyến khảo sát tuyến du lịch vùng biên Việt Nam – Campuchia cùng đoàn các nhà nghiên cứu đến từ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, lãnh đạo Trung tâm Xúc tiến Du lịch Tây Ninh và Hiệp hội Du lịch tỉnh, mình mới cảm nhận được ý nghĩa sâu sắc hơn của câu nói ấy.

Hai ngày một đêm, đoàn đi qua những vùng đất mang trong mình nhiều lớp trầm tích của lịch sử, văn hóa và thiên nhiên Tây Ninh. Đoàn đầu tiên ghé qua Chùa Cao Sơn - ngôi cổ tự vài trăm năm tuổi với kiến trúc độc đáo nằm bên dòng Vàm Cỏ Đông thơ mộng màu tím biếc, nơi những hàng cây cổ thụ vẫn âm thầm che bóng và những câu chuyện huyền tích được truyền lại qua sáu đời trụ trì. Tiếp đến Chùa Gò Kén, nơi ghi dấu sự kiện khai đạo Cao Đài năm 1926 và tại đây còn lưu giữ những pho tượng Phật cổ kỳ bí được phát hiện dưới đáy lòng sông, như một mảnh ký ức gợi mở về những nền văn minh xưa cũ từng hiện diện trên vùng đất này. 

Hành trình tiếp tục đưa đoàn về Vườn quốc gia Lò Gò – Xa Mát, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam và Động Kim Quang. Giữa những cánh rừng già, hay nơi hang động, núi đá trùng điệp vẫn còn nguyên hơi thở của thiên nhiên, lịch sử như chưa bao giờ ở quá xa chúng ta. Những khu di tích ấy như chứng nhân lịch sử, từng che chở biết bao thế hệ người lính, để hôm nay mỗi bước chân đi giữa thảm cỏ rêu xanh, dưới mái nhà lợp lá trung quân, lại khiến ta gợi nhớ về tinh thần đồng đội "đồng cam cộng khổ, nếm mật nằm gai" trong những năm tháng giữ gìn từng tấc đất quê hương. Hành trình cũng đưa Quyên đến chùa Chung Ruk, nơi sinh sống của cộng đồng người Khmer. Những cuộc trò chuyện cùng các sư thầy, già làng và các em học sinh không chỉ giúp hiểu hơn về văn hóa, ẩm thực và đời sống người dân địa phương ở đây, mà còn cho thấy tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng gìn giữ bản sắc vô cùng độc đáo.

Ấn tượng hơn hết với mình là kịch bản chương trình hành quân đêm xuyên rừng của người lính được xây dựng để tái hiện một phần cuộc sống thời chiến. Không phải chỉ để tạo cảm giác phiêu lưu, mà để mỗi bước chân trong rừng, mỗi mật thư, mỗi tín hiệu liên lạc hay mỗi chướng ngại vật đều giúp người tham gia hiểu rằng, sự bình yên hôm nay được đánh đổi bằng biết bao gian khổ của những thế hệ đi trước. Có những lúc, giữa cánh rừng Lò Gò – Xa Mát, mình chỉ lặng lẽ tựa vào một thân cây di sản, ngắm một cột mốc biên giới hay lối vào cánh cổng cửa khẩu quốc tế, lắng nghe tiếng gió, tiếng chim và cả những chia sẻ chân thành của các anh chị trong đoàn khảo sát.

Khi ấy, câu tục ngữ "Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe" bỗng hiện lên với một ý nghĩa hoàn toàn khác. "Dựa cột" không chỉ là im lặng vì những điều chưa biết, mà còn là biết dừng lại để lắng nghe sâu hơn từ những tiếng gọi từ xung quanh. Lắng nghe thiên nhiên, lắng nghe lịch sử, lắng nghe những người làm khoa học, lắng nghe tri thức bản địa đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Càng đi, mình càng thấy bản thân còn quá nhỏ bé trước thiên nhiên và kho tàng văn hóa, di sản của quê hương. Càng đi thì càng thấy rằng mình cứ ngỡ đã hiểu về nơi mình sinh ra nhưng hóa ra là còn vô vàn những điều chưa chạm được đến.

Mình cũng nhận ra Tây Ninh không chỉ giàu tài nguyên thiên nhiên, giàu di sản hay giàu tiềm năng du lịch. Điều làm mình nhớ nhất lại là cái tình của con người. Đó là những bữa cơm tối, đốm lửa trại quây quần sau một ngày khảo sát, là ly trà nóng giữa buổi sớm, là những câu chuyện nghề, những góp ý chân thành và mong muốn cùng nhau làm cho du lịch Tây Ninh cất cánh và phát triển bền vững. Hai ngày một đêm cũng cho mình một góc nhìn khác về nghề du lịch. Một chương trình thành công không đơn thuần là sắp xếp điểm đến hay bán một lịch trình. Đó là hành trình trao đi những câu chuyện, những nụ cười, niềm tự hào về vùng đất mình đang sống và tạo nên những trải nghiệm đủ chân thật để người ta muốn quay trở lại. Có lẽ vì vậy, mình tin rằng muốn làm du lịch bền vững thì trước hết là bắt đầu từ việc học cách lắng nghe. Khi hiểu một vùng đất, ta mới biết kể câu chuyện của vùng đất ấy. Và chỉ khi thật sự thương một vùng đất, câu chuyện ấy mới có thể chạm đến trái tim người khác.

Khép lại hành trình, có lẽ sau chuyến đi, điều mình mang về không chỉ là những kiến thức mới, mà còn là tình cảm của những con người cùng chung tình yêu với vùng đất Tây Ninh, là một niềm tin, rằng để một vùng đất phát triển bền vững, không thể chỉ cần cảnh đẹp hay tài nguyên phong phú, mà cần lắm những con người cùng đồng hành, cùng sẻ chia và vun đắp. Mình lại chợt nhớ đến một câu ca dao xưa:
Nhiễu điều phủ lấy giá gương,
Người trong một nước phải thương nhau cùng.

Hành trình hiểu và thương.
Tây Ninh, tháng 7 năm 2026.